Maslow en faalangst

Vanuit de behoeften piramide van Maslow is af te lezen dat bij faalangst sprake is van een bepaalde laag van behoeften waaraan niet voldaan is. Omdat we verschillende vormen van faalangst kennen, en de oorzaken van het ontstaan van faalangst ook divers zijn, is het belangrijk om eerst te onderzoeken met wat voor soort faalangst we te maken hebben. Is er b.v. sprake van positieve faalangst, waarbij we vaak zien dat een persoon die er last van heeft juist geprikkeld wordt om extra goed te presteren, of is er sprake van negatieve faalangst, die het functioneren van de betreffende persoon juist erg belemmert en ook een vooruitgang verhindert. Iemand kan echter ook sociaal faalangstig zijn.

En niet te vergeten: de faalangst kan heel specifiek voorkomen: dus alleen in bepaalde situaties. Dit komt doordat de herinnering aan een bepaalde situatie de persoon faalangstig maakt, m.a.w. de faalangst is beperkt tot heel bepaalde situaties.

Willen we kunnen aanduiden aan welke behoefte (Maslow) niet voldaan is, dan zullen we eerst meer bijzonderheden moeten weten over de persoon.

Maslow en de behandeling van faalangst via R.E.T.
Op scholen wordt vaak een cursus "faalangstreductie training" aangeboden (Nieuwenbroek, 1992). In veel gevallen kan zo'n training ook gegeven worden door een schoolcounsellor.
Bij het behandelen van faalangst wordt vaak gebruik gemaakt van de zgn. Rationeel Emotieve Therapie, afgekort tot R.E.T. (Ellis, zie pagina 'bronnen').
Kort gezegd komt deze therapie erop neer om vanuit je verstand erachter te komen waarom je bepaalde gebeurtenissen als bedreigend ervaart(gedachte) en vervolgens dit beangstigende gevoel te veranderen door er anders over te gaan denken. Vanwege de beginletters: gebeurtenis, gedachte, gevoel wordt de therapie ook wel "het (3 keer) G-denken" genoemd.
De therapie wordt gecombineerd met ademhalings- en ontspanningsoefeningen.


Illustratie overgenomen uit 'Succes met faalangst' (zie hieronder)

Ook kinderen en jongeren zijn door deze therapie te helpen. Ze leren zich bewust te worden van het effect van hun verstand op hun gevoel en in samenhang daarmee weer het effect op hun lichaam en hun (school) prestaties.
Nadeel is dat vooral in een schoolse situatie het belang van de leerprestatie niet afgezwakt wordt.
Bij sommige kinderen heeft het feit dat hun faalangst serieus genoeg is om een training voor te volgen ook als een versterkend effect: ook de training kan iets worden waarin ze falen...!
Bovendien: als de training eenmaal doorlopen is en het probleem van de faalangst niet is opgelost, heeft het geen zin om de training weer te doorlopen.

Bekijken we deze training in het licht van counselling en de behoeftetheorie van Maslow, dan valt in de eerste plaats op hoe belangrijk het voor het welslagen van de training is dat het zelfbeeld niet gekoppeld is aan prestaties. Bij het intake gesprek voor de "faalangstcursus" is het belangrijk in beeld te krijgen wat de motivatie van de leerling is.
Waardering en erkenning, sociale acceptatie: behoeften die Maslow noemt, moeten ook voor de deelnemers die de genoemde training volgen, niet afhankelijk zijn van (school)prestaties. Ook vraagt de therapie dat de leerling in staat is tot een zekere mate van zelfreflectie. Daar ben je pas toe in staat als aan andere behoeften voldaan is. Dan heb je de mogelijkheid om voldoende afstand te nemen die nodig is om je "gedachtencirkel" positief te beïnvloeden.
Bovendien is belangrijk dat voldaan wordt aan een grote mate van veiligheid binnen de groep. Om dit te bereiken kan een contract met afspraken door trainer en deelnemers ondertekend worden. (Nieuwenbroek/Mijland, 2002)

Conclusie
Bij de behandeling van faalangst is het belangrijk dat aan een aantal voorwaardenscheppende behoeften voldaan zijn, voordat bijvoorbeeld met een "faalangstreductie-cursus" gestart kan worden.
Als de cursus zonder positief resultaat gevolgd is, is het van belang voor de counsellor je te realiseren dat hierdoor de faalangst dieper geworteld is bij de persoon.


Wilt u hierover meer lezen?
Meer info over faalangst vindt u hier: